|
WHO و ايدز
پايگاه
اطلاع رساني پزشكان ايران
وضعيت
HIV / AIDS
در ايران بنابر گزارش سازمان بهداشت جهاني
شمار تخميني از مردمي كه با ويروس ايدز / بيماري ايدز زندگي مي كنند و درگيرند.
در سال 2001 و طي سه ماهه اول
2002، UNAIDS
و WHO
با همكاري ملل مختلف شروع به كار كردند و توسط نهادهايي محاسبات رايجي را جهت
برآورد شمار مردم درگير با ايدز انجام دادند. اين محاسبات بر اساس برآوردهاي قبلي
به چاپ رسيده در سالهاي 1997 و 1999 پايه ريزي شده است و اخيراً به نظارت در مورد
ايدز در جوامع مختلف منجر گرديده است. يك علم روش شناسي پيشرفته در امور شراكتي و
مشاوره اي به همراه يك گروه بين المللي تشكيل يافته از متخصصين جهت برآوردهاي جديدي
از شيوع و بروز ويروس ايدز (HIV
) و مرگ ومير ناشي از ايدز و همچنين بررسي تعداد كودكاني كه از طريق مادرانشان با
ويروس ايدز تماس پيدا كرده اند و دچار عفونت شده اند، مورد استفاده قرار گرفت. طرح
هاي برنامه ريزي مختلف نيز جهت تخمين شيوع اين ويروس در كشورها و همچنين در سطح
پايينتري همه گيري منتشر يا محدود منطقه اي اين بيماري استفاده شدند. برآوردهاي
معمول نتوانستند يك شمار قطعي و قابل قبولي در مورد عفونت ها بدهند. نتيجتاً آنها
از روشي استفاده كردند كه تا اندازه اي به طور دقيق برآوردهاي خوب و دقيقي را در
مورد بيماري هاي
همه گير در كشورهاي خاص ثبت كرده
بود. بهر حال در اين برآوردها تجديد نظرهاي اساسي و پايداري به انجام رسيد و همچنين
كشورهاي مختلف سيستم هاي نظارتي خودشان را اصلاح و اطلاعات بيشتري را جمع آوري
كردند.
در اين گزارش، بزرگسالان را چه مرد
و چه زن، از سن 15 تا 49 سالگي در نظر گرفته اند. اين محدودة سني، افرادي را كه در
سنين فعال جنسي خود بسر مي برند پوشش مي دهد. در حاليكه خطر عفونت با
HIV مشخصاً
تا بعد از 50 سالگي نيز ادامه دارد و اكثر اين افراد بخاطر رفتارهاي پرخطرشان در
اين سن عفوني مي شوند. پس همانطور كه ذكر شد براي محاسبات شيوع
HIV در
بزرگسالان، محدودة سني 15 تا 49 سالگي در نظر گرفته شد.
□ شمار تخميني بزرگسالان و كودكاني كه
مبتلا به ويروس ايدز / بيماري ايدز هستند (تا پايان سال 2001)
اين تخمين ها همه مردمي كه
تا پايان سال 2001 ايدز داشته و
يا علائم پيشرفته ايدز را داشته و زنده مانده اند را شامل مي شدند.
بزر گسالان و بچه ها 20000
بزرگسالان
(49-15) 20000 ميزان در صد بزرگسالان (%)
>0.1
زنان
(49-15) 5000
كودكان
(15-0) >200
□ شمار تخميني مرگ هاي
ناشي از ايدز
شمار تخميني مرگ و مير ناشي از بيماري ايدز در طي سال 2001 در بزرگسالان و كودكان
مرگ و مير در 2001 290
□ شمار تخميني از
كودكاني يتيم
كود كان يتيم زنده زمان حال
شمار تخميني كودكاني كه پدر يا مادر يا هر دو والدين خود را به علت ابتلا به ايدز
از دست داده اند و كمتر از 15 سال سن دارند
(تا پايان سال 2001)
نظارت جهاني گروه
كاري WHO/UNAIDS
بر AIDS
/ HIV
و STI
(عفونت هاي انتقالي از راه جنسي)
نظارت جهاني بر
AIDS
/ HIV
و STI
يك تلاش مشترك بين WHO
و UNAIDS
است. اين گروه كاري، فعاليت خود را در نوامبر سال 1996 آغاز كرد و هم اكنون نيز به
فعاليت هاي خود ادامه مي دهد. اولين كار عيني اين گروه تقويت فعاليت ها و ساختارهاي
ملي ـ منطقه اي و جهاني در نظارت و آگاهي دادن بهتر در زمينه
AIDS
/ HIV
و STI
است. به همين منظور اين گروه با برنامه ريزان ملي ايدز يك تعداد از مؤسسات و
گزارشات ملي و بين المللي همكاري نزديكي دارد.
هدف
از اين مشاركت جمع آوري بهترين اطلاعات قابل دسترسي و پيشبرد كيفيت اطلاعات مورد
نياز جهت رسيدن به تصميم گيري و برنامه ريزي ملي منطقه اي و جهاني است.
مطابق اين چهارچوب،
اين اوراق مستند اكثر اطلاعات جديد
و اختصاصي
كشورها در مورد شيوع AIDS
/HIV
را با اطلاعات رفتاريي (از جمله روابط جنسي اتفاقي و استفاده از كاندوم ) كه مي
توانند انتقال ويروس ايدز را ريشه كن كنند تطبيق مي دهند.
بسياري از اطلاعات توافق شده نسبت به نشانگرها در بسياري از كشورها در سال 2001
قابل دسترس نبود كه اين دور از انتظار نيست.
البته اين اوراق مستند تجديد شده شامل يك تعداد اطلاعات با ارزشي هستند كه اجازه و
امكان شناسايي درست در زمينه موجوديت برنامه ها و مقايسات بين كشورها و مناطق مختلف
را مي دهند. همچنين موقعي كه برنامه ريزي و اجراء سيستم هاي نظارتي تصحيح شد اين
اوراق مستند ممكن است بتوانند ابزاري براي شناخت پتانسيل دروني شركاي جنسي باشند.
اين اوراق مستند مي
توانند اطلاعات خوب و قابل دسترسي براي گروه
WHO/
UNAIDS
در زمينه نظارت جهاني STI
و AIDS
/ HIV
باشند. بنابراين اين گروه كاري مي خواهد كه همه مديران برنامه ريزي و متخصصين ملي و
بين المللي را در جهت رساندن اطلاعات اضافي به آنها تقويت كند , در نتيجه اطلاعات
قابل دسترس مي شوند. اعضاي اين گروه همچنين هر پيشنهادي را براي كسب اطلاعات اضافي
در جهت مثمر ثمر بودن تصميم گيري و برنامه ريزي ملي يا بين المللي مي پذيرند.
ارزيابي موقعيت
اپيدميولوژيكي (علم همه گير شناسي)
اساس اطلاعات گزارش شده به اين ترتيب است كه بيماري همه گير ايدز در ايران در حال
افزايش است و اين گزارشات بصورت يك اخطار عمل مي كنند. بر طبق گزارشات برنامه ريزان
ملي ايدز 1159 مورد جديد شناخته شده از عفونت ويروس ايدز و موارد بيماري ايدز در
سال 2001 ديده شده كه افزايش 3 برابري را در مقايسه با سالهاي 99 و 2000 نشان مي
دهد.
اين افزايش قابل توجه يادآور بروز اتفاق غم انگيز قبلي كه در سال 1997 به وقوع
پيوست مي باشد همان زمانيكه شمار بيماران ايدزي به 815 نفر رسيده بود.
مصرف كنندگان
داروهاي تزريقي (IDUs)
اين بيماري را به طور همه گيري در ايران پيش مي برند. در سال 2001، 64% از محل
بيماران ايدزي را IDUs
شامل بودند. اطلاعات در زمينه شيوع خوني
HIV
نشان مي دهد كه IDUs
بيشترين ميزان عفونت را در مقايسه با ديگر گروههاي آزمايش شده دارند.
IDUs
كه در سال 1996 جواب آزمايش آنها + شده بود شيوعي در حدود 7/5% از كل موارد ايدز را
در سال 96 داشته اند و 7/1% نيز در سال 97 بوده است. اين اطلاعات به خاطر عده اي از
IDUs
كه در زندان يه سر مي برند، متغير است.
پس اين
موضوع تعجب آور نيست كه ميزان زندانيان مبتلا به ايدز در سال 1999 نسبت به 1996، شش
برابر افزايش يافته باشد. بعلاوه ما با آزمايشات زيادي در مورد ويروس ايدز كه جواب
مثبت داشته اند، برخورد كرده ايم كه وابسته به يك مركز مشاوره اي آزمايش داوطلبانه
بود. اين مركز از مصرف كنندگان دارو ها حمايت مي كند و حدوداً در سال 1999 برپا شد
و هم اكنون در صدهاي ساليانه قابل بررسي عفونت هاي ويروس ايدز را محاسبه مي كند.
ميزان شيوع بدست آمده در مورد ويروس ايدز در اين مركر در سال 1999 در حدود 3%، در
سال 2001، 4% بوده است.
افزايش قابل توجهي
از كل تعداد موارد STD
(بيماري هاي انتقال يافته از راه جنسي) گزارش شده در ايران طي سالهاي 95 تا 98 وجود
داشته است. به اين نتيجه رسيده اند كه كانديديازيس، تريكومونازيس، كلاميديا و گنوره
آ، چهار عامل اصلي هستند كه 60% از موارد تشخيص داده شده از اين بيماري را شامل مي
شوند.
نقشه هاي مراكز حفاظتي
ايدز:
نقشه توزيع
جغرافيايي مراكز حفاظتي ايدز براي گروههاي جمعيتي مختلف ممكن است در تفسير پوشش ملي
سيستم نظارتي ايدز و همچنين شرح اختلاف روند و سطح شيوع در اين مناطق كمك كننده
باشد. گروه كاري
WHO
/ UNAIDS
براي نظارت جهاني STI
و AIDS
/ HIV
در مشاركت با گروه نقشه كشي براي توزيع سلامتي WHO
و بيماري هاي قابل بررسي، نقشه هايي را مي سازند تا محل قرارگيري و شيوع ويروس ايدز
در مراكز حفاظتيِ وابسته به تراكم جمعيتي، مناطق شهري بسيار بزرگ و راههاي ارتباطي
را مشخص سازند.
روشها و برنامه
ها در نظارت حفاظتي قبل از زايمان و تولد، براي كشورهاي با شيوع بيشتر يا شيوع در
جمعيتهاي منتخب در بعضي كشورهاي با بيماري هاي همه گير متمركز فوق برنامه هاي جديدي
به حساب مي آيند. اين موارد براي كشورهايي كه اطلاعات كافي دارند امكان پذير خواهد
بود.
موارد گزارش شده
از ايدز
گزارشات سالانه
از ايدز
در پي پيشنهادات
WHO و
UNAIDS
، گزارش در مورد ايدز در اكثر كشورها انجام مي شود و اطلاعاتي از موارد ايدز در سطح
ملي گردآوري و به WHO
فرستاده مي شود و بعد اينها به سيستم هاي نظاريتي تغيير دهنده كيفيت گزارش مي شوند.
به طور قابل توجهي مقدار اين گزارشات از كشوري نسبت به كشور ديگر فرق مي كند. كمي
ميزان گزارشات در كشورهاي در حال توسعه عادي است و سبب تضعيف مراقبتهاي حفظ سلامت و
سيستم هاي اپيدميولوژي مي شوند. بعلاوه كشورها از تعريفهاي متفاوتي نسبت به ايدز
استفاده مي كنند. يك مشكل اصلي گزارش در مورد ايدز اطلاعاتي است كه به ما در مورد
طرح هاي انتقال و حدود ميزان عفونت ها مي دهد. چون تقريباً مربوط به 5 تا 10 سال
اخير است در نتيجه فقط براي آگاهي دادن در مورد عفونت هاي ايدز جديد مفيد واقع مي
شوند.
با وجود اين بيانات اين گزارش
بعنوان يك ابزار دفاعي مهم تلقي مي شود و در تخمين ميزان شيوع ايدز و براي برنامه
ريزي كوتاه مدت خدمات حفظ سلامت مفيد است. همچنين اين گزارشات در زمينه آمارگيري و
صفات جغرافيايي جوامع تأثيد پذير و اهميت ارتباطي خطرات متنوع موجود، اطلاعاتي را
فراهم مي كند. در بعضي شرايط، گزارشات ايدز مي توانند براي تخمين سريعتر طرحهاي
عفونت HIV
با بهره گيري از محاسبات قبلي استفاده بشوند. گزارشاتِ در مورد ايدز و مرگ و مير
ناشي از ايدز شديداً در كشورهاي صنعتي با معرفي HAART
(درمان ضد ويروسي بسيار فعال) كاهش داشته اند.
طرق انتقال ايدز:
هترو: تماسهاي دو
جنس مخالف
Homo/Bi:
تماسهاي جنسي بين دو مرد
IDV:
مصرف كنندگان داروهاي تزريقي. اين طرز انتقال موارد ديگر رفتارهاي پرخطر را نيز
شامل مي شود كه گزارش شده اند. منظور داروهاي تزريقي
Blood
خون: خون و محصولات خوني
Perinatal
جنيني: انتقال مادر به فرزند در حاملگي، تولد زايمان يا شير دادن.
NS
مواد ناشناخته و غير اختصاصي
عفونتهاي انتقال
يافته از راه جنسي قابل درمان:
يك طرز انتقال پيش غالب در
HIV و
STI
آميزشهاي جنسي است. طرح و مقياسهاي جلوگيري از انتقال جنسي در
STI و
HIV
مشابهند و جزو اهداف گردهمايي ها به حساب مي آيند. بعلاوه؛ يك مدرك قوي حمايت مي
كند از اين موضوع كه مكانيسم هاي بيولوژيكي (زيست شناسي) مختلف در مورد
STI، انتقال
HIV
را در افزايش عفونت هاي HIV
، استعداد عفونت به HIV
كمك مي كنند. همچنين مشاهده كاهش شديد مقدار تراكم ويروس ايدز در ترشحات دستگاه
تناسلي بعد از درمان مهم و قابل توجه است. روشهاي آگاهي دهنده در مورد
STI مي
توانند اطلاعات قابل قبولي را در زمينه انتقال جنسي ايدز و تماس شديد در ملاحظات
رفتاري و همچنين در پيشبرد استفاده از كاندوم فراهم بكنند.
سرويسهاي خدماتي كلينيكي و پزشكي در
مراقبت از STI
يك نقطه دسترس مهم براي مردم در خطرات بزرگ برخاسته از ايدز و
STI هستند.
البته نه فقط در زمينه تشخيص و درمان، بلكه همچنين در مورد اطلاعات و آموزش و
افزايش آگاهي ها. در نتيجه كنترل و جلوگيري از STI
بعنوان يك طرح و برنامه عظيم در جلوگيري و پيشگيري از عفونت هاي ويروس ايدز بيماران
ايدزي شناخته شده است. يكي از بنيان هاي كنترل STI
مديريت و برنامه ريزي درماني كافي با بيماران علامت دار STI
است كه شامل تشخيص و درمان و آموزش سلامت فردي و مشاورات پيشگيري از بيماري و اخطار
و اطلاع رساني به شركاي جنسي است. نتيجتاً قسمت هاي مختلف طرح اطلاع رساني در مورد
كنترل STI
همچنين مي توانند اطلاعاتي را در زمينه جلوگيري و پيشگيري از
HIV در يك
كشور فراهم بكنند.
نشانگرهاي مراقبت
و خدمات درماني بهداشتي:
برنامه هاي
پيشگيري از ايدز وابسته است به تلاشهاي دو طرفه مراقبت و حمايت در مورد آنهايي كه
درگير با ويروس ايدز و بيماران ايدزي هستند و همچنين بستگي به پيشگيري هدفمند براي
همه مردم آسيب پذير در برابر عفونت دارد. اين خيلي مشكل است كه محدودة وسيعي از
فعاليت ها را بوسيله يك يا فقط تعداد كمي نشانگر
(indication)
جمع آوري و برداشت كنيم. هرچند كه يك نمونه از نشانگرهاي مراقبت سلامتي خوش ساخت مي
تواند در شناسايي كلي توانايي ها و ضعف هاي سيستم هاي سلامتي بهداشتي كمك بكند.
نشانگرهاي اختصاصي، همانگونه كه در غربالگري خون و آزمايشات ايدز در دسترس اند براي
اندازه گيري ظرفيت خدمات بهداشتي كمك كننده هستند ودر مورد نتايج گزارش شده در مورد
AIDS
/ HIV
پاسخگو هستند.
دانش و آگاهي و رفتار:
در اكثر كشورها علم همه گير شناسي
در مورد ويروس ايدز بوسيله رفتارهايي كه (از جمله: شركاي جنسي متعدد و استفاده از
داروهاي تزريقي) افراد را در معرض خطر عفونت قرار داده پيش مي رود. اطلاعات در
زمينه دانش و سطح اين رفتارهاي خطرناك بيان شده در مورد
AIDS /
HIV در
تشخيص جمعيتهاي درگير با خطر عفونت به ايدز و همچنين در درك بهتر پويايي علم همه
گير شناسي (اپيدميولوژي) بسيار مهم و اساسي هستند. اين اطلاعات بحراني در ارزيابي
تغييرات اضافي بعنوان نتيجه اي از تلاشهاي پيشگيري هستند. يكي از اهداف اصلي دومين
دوره سيستمهاي نظارتي ويروس ايدز، پيشبرد يك سيستم استاندارد از نشانگرها است كه در
راهنماي ملي تعريف شده (مرجع: برنامه ريزان ملي ايدز، راهنمايي جهت آگاهي و آموزش،
00/17/
UNAIDS
) و ارزيابي منظم رفتارهايي كه روندهايي را در رفتار مورد ارزيابي قرار مي دهند و
مداخله و همفكريهايي را مد نظر دارند.
نشانگرها در
زمينه آگاهي دادن و همچنين تصورات غلط يك پيش نياز مهمي براي برنامه هاي پيشگيري
هستند تا دانش مردم را دربارة انتقال جنسي بيماريها افزايش بدهند و بر تصورات غلط و
بي ميلي نسبت به تغيير رفتارها غلبه كنند. نشانگرها در زمينه رفتارهاي جنسي و
پيشبرد رفتارهاي جنسي سالم، هسته برنامه ريزي ها در مورد ايدز هستند. بويژه با
جواناني كه هنوز از نظر جنسي فعال نيستند يا فعاليت جنسي آنها در حال حاضر آغاز شدن
است چون اينها بيشتر متمايل به تغيير رفتار هستند تا بزرگترها.
نشانگرهاي
پيشگيري:
كاندوم هاي زنان و مردان فقط ابزار
قابل دسترسي هستند كه مي توانند از انتقال جنسي ويروس ايدز و ديگر بيماري هاي
STI
جلوگيري كنند. افرادي كه بيشتر در معرض خطر انتقال جنسي HIV
قرار مي گيرند، بايد از كاندوم هاي با كيفيت بالا بهره مند شوند. فعاليت هاي تكميلي
برنامه هاي ايدز احتماا دسترسي بيشتر به كاندوم را افزايش مي دهد. اين فعاليت ها
بايد مستقيماً به مناطق داراي مشكل ارجاع داده شوند تا در آنجا به آگاهي مردم
رسانده شوند. نشانگرهاي احتمال دسترسي به كاندوم را آسان مي سازند اگر چه حتي اگر
كاندوم ها به طرز وسيعي در دسترس باشند باز به اين معني نيست كه همه مردم مي توانند
به آنها دسترسي پيدا كنند.
منابع:
اطلاعات موجود در اين اوراق مستند
اپيدميولوژيكي از منابع متعدد و مختلفي جمع آوري مي شوند كه شامل گزارشات جهاني
منطقه اي و كشوري و مدارك و مقالات منتشر شده و پوسترها و همايش ها كه در
كنفرانسهاي بين المللي و براوردهاي حاصل از WHO/
UNAIDS
و ديگر آژانسهاي كشوري هستند. اين قسمت شامل يك ليست از منابع مربوطه است كه براي
آمارسازي اوراق مستند استفاده مي شوند. منابع قابل دسترسي ديگر همان سيستمهاي
انتخاب شده ملي در وب سايت هاي اينترنتي مي توانند باشند كه شامل اطلاعاتي اضافي در
مورد STI
و ايدز هستند و به طور منظم نيز تجديد مي شوند. هر چند كه
WHO و
UNAIDS درست
و كامل بودن اين سايت ها را تضمين نمي كنند و مسؤول خسارت هاي وارده از استفاده از
اين سايت ها نخواهد بود.
بازگشت به صفحه اصلي بيماريهاي روز |
/images/upup.gif)
/images/ecg.gif){kind=small}
/images/sport.gif){kind=small}